As₂S₅ VƏ Cu(I) DUZLARI ARASINDA HİDROTERMAL ŞƏRAİTDƏ QARŞILIQLI TƏSİRİN ELMİ ƏSASLARI: İCMAL MƏQALƏSİ
Açar sözlər
As₂S₅, Cu(I) duzları, hidrotermal sintez, Cu–As–S sistemi, xalkogenidlər, fazaəmələgəlmə, fiziki-kimyəvi xarakterizasiyaXülasə
Mis–arsen–kükürd tərkibli xalkogenidlər yarımkeçirici, optoelektronik və potensial fotovoltaik xassələrinə görə qeyri-üzvi kimya və materialşünaslıqda mühüm yer tutur. Bu icmal As₂S₅ arsen(V) sulfidi ilə Cu(I) duzlarının (xüsusilə CuCl) hidrotermal şəraitdə qarşılıqlı təsirinin nəzəri-kimyəvi əsaslarını, mümkün fazaəmələgəlmə yollarını və sintez məhsullarının xarakterizasiya metodlarını mövcud elmi ədəbiyyat əsasında sistemləşdirir. Birbaşa As₂S₅–Cu(I) hidrotermal sisteminə aid yoxlanıla bilən eksperimental nəşrlərin əlaqəli sistemlərdə (As₂S₅–CuCl₂, Cu–As–S faza diaqramları, solvothermal Cu(I)-tioarsenatlar) əldə edilən nəticələri yalnız müqayisə və ehtimal əsaslandırması üçün istifadə edilir. Cu–As–S sistemində Cu₃AsS₄ (enargit/luzonit), Cu₁₂As₄S₁₃ (tenantit), Cu₆As₄S₉ (sinnerit) və CuAsS (lautit) kimi stabil fazalar məlumdur. Hidrotermal şəraitdə temperatur, pH, molyar nisbət və həlledici faza seçiciliyinə və morfologiyaya təsir edir. RFA, SEM/EDS, XFS, Raman/FTİQ və termiki analiz metodları kompleks faza, tərkib və strukturun etibarlı qiymətləndirilməsi üçün əsaslandırılır. Tədqiqat boşluqları və gələcək eksperimental istiqamətlər müəyyənləşdirilir. Arsen tərkibli maddələrin toksikliyi laboratoriya təhlükəsizliyinin vacibliyi vurğulanır.
Referanslar
Akinfiev, N. N., & Zotov, A. V. (2023). Chalcocite Cu₂S solubility in aqueous sulfide and chloride fluids. Thermodynamic properties of copper(I) aqueous species and copper transport in hydrothermal systems. Chemical Geology, 621, 121413. https://doi.org/10.1016/j.chemgeo.2023.121413
Aliyeva, S. H., Baghban, A., Ganiev, B. S., Mamedova, G. A., Jamalova, R. H., Qurbanlı, S. Z., ... & Aliyev, N. T. (2026). Controlled Aqueous Synthesis of Ag3SbS4 in the Na3SbS4–AgNO3–H2O Precursor System with Thermodynamic and Physicochemical Characterization. Solid State Sciences, 108373.
Balow, R. B., Sheets, E. J., Abu-Omar, M. M., & Agrawal, R. (2015). Synthesis and characterization of copper arsenic sulfide nanocrystals from earth abundant elements for solar energy conversion. Chemistry of Materials, 27(7), 2290–2293. https://doi.org/10.1021/acs.chemmater.5b00701
Castro, et al. (2022). Study of the reaction mechanisms during the thermal decomposition of arsenic sulfide (V) at high temperatures under non-isothermal conditions. Minerals, 12(11), 1379. https://doi.org/10.3390/min12111379
Huseynov, G. M., & Imanov, H. A. Hydrothermal synthesis of copper thioarsenites. Nakhchivan Branch of ANAS materials.
Imanov, H. (2022). Interaction of As₂S₅ and CuCl₂. doi: 10.18411/ntvesrt-03-2022-07.
Imanov, H., & Jafarli, M. (2025). Investigation of the interaction conditions of As₂S₅ and CuCl₂ compounds in water and ethylene glycol medium. Turkish Journal of Chemistry, 49 (2), 204–214. https://doi.org/10.55730/1300-0527.3722
Liu, X., Zhou, J., Huang, L., Xiao, H.-P., Amarante, T. R., Almeida Paz, F. A., Xiang, B., & Fu, L. (2021). A copper(I)-thioarsenate(III) inorganic framework directed by [Ni(en)₃]²⁺. Inorganic Chemistry, 60(9), 6813–6819. https://doi.org/10.1021/acs.inorgchem.1c00703
McClary, S. A., Andler, J., Handwerker, C. A., & Agrawal, R. (2017). Solution-processed copper arsenic sulfide thin films for photovoltaic applications. Journal of Materials Chemistry C, 5, 6913–6916. https://doi.org/10.1039/C7TC01920C
Phase Relations in the Cu-As-S System and Thermodynamic Properties of Copper-Arsenic Sulfides. (2024). Journal of Phase Equilibria and Diffusion, 45, 567–582. https://doi.org/10.1007/s11669-024-01115-w
Xu, H., Min, X., Wang, Y., Yao, L., & Chai, L. (2018). Hydrothermal treatment of arsenic sulfide residues from arsenic-bearing acid wastewater. *International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(9), 1863. https://doi.org/10.3390/ijerph15091863
Endirin
Yayımlanıb
Nömrə
Bölmə
Lisenziya
Müəllif hüququ (c) 2026 Horizon Multidisiplinar Elmi Jurnal
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisenziyalanıb.
