RİYAZİYYAT TƏLİMİNDƏ PROBLEM HƏLLİ STRATEGİYALARININ TƏNQİDİ VƏ YARADICI TƏFƏKKÜRÜN İNKİŞAFINA TƏSİRİ
Açar sözlər
problem həlli strategiyaları, tənqidi təfəkkür, yaradıcı təfəkkür, riyazi yaradıcılıq, hesablama təfəkkürüXülasə
Riyaziyyat təlimində problem həlli strategiyaları yalnız məsələlərin düzgün cavablandırılmasına deyil, həm də şagirdlərin tənqidi və yaradıcı təfəkkürünün formalaşmasına xidmət edir. Ənənəvi alqoritmik yanaşma hazır qaydaların tətbiqini öyrətsə də, qeyri-adi və kontekstli məsələlər şagirdləri fərqli baxış bucaqlarından düşünməyə, fərziyyə irəli sürməyə və seçimlərini əsaslandırmağa sövq edir. Tənqidi təfəkkürün inkişafı üçün müstəqil qərar vermə, arqument qurma, səhvləri təhlil etmə və həll yollarını müqayisə etməyə şərait yaradılmalıdır. Strategiyaların mexaniki tətbiqi isə yaradıcılığı məhdudlaşdıra bilər; ona görə açıq uçlu tapşırıqlar, real həyat vəziyyətləri, modelləşdirmə, problem qoyma, müzakirə və müxtəlif təmsil formalarından istifadə olunmalıdır. Prosedur sxemlər və alqoritmlər düşüncəni əvəz etməməli, anlamaya və strategiya seçiminə xidmət etməlidir. Məqalə orta ixtisas təhsili kontekstində tənqidi dəyərləndirmə ilə yaradıcı kəşfi birləşdirən balanslı problem həlli mühitinin pedaqoji imkanlarını əsaslandırır.
Referanslar
Alfayez, M. Q. E., Aladwan, S. Q. A., & Shaheen, H. R. A. (2022). The effect of a training program based on mathematical problem-solving strategies on critical thinking among seventh-grade students. Frontiers in Education, 7, Article 870524. https://doi.org/10.3389/feduc.2022.870524
Bicer, A. (2021). Multiple representations and mathematical creativity. Thinking Skills and Creativity, 42, Article 100960. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2021.100960
Bicer, A., Aleksani, H., Butler, C., Jackson, T., Smith, T. D., & Bostick, M. (2024). Mathematical creativity in upper elementary school mathematics curricula. Thinking Skills and Creativity, 51, Article 101462. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2024.101462
Chinofunga, M. D., Chigeza, P., & Taylor, S. (2025). How can procedural flowcharts support the development of mathematics problem-solving skills? Mathematics Education Research Journal, 37, 85–123. https://doi.org/10.1007/s13394-024-00483-3
English, L. D. (2023). Ways of thinking in STEM-based problem solving. ZDM–Mathematics Education, 55, 1219–1230. https://doi.org/10.1007/s11858-023-01474-7
Foster, C. (2023). Problem solving in the mathematics curriculum: From domain-general strategies to domain-specific tactics. The Curriculum Journal, 34(4), 594–612. https://doi.org/10.1002/curj.213
Hansen, E. K. S. (2022). Students’ agency, creative reasoning, and collaboration in mathematical problem solving. Mathematics Education Research Journal, 34, 813–834. https://doi.org/10.1007/s13394-021-00365-y
Hu, L., & Wang, H. (2024). Unplugged activities in the elementary school mathematics classroom: The effects on students’ computational thinking and mathematical creativity. Thinking Skills and Creativity, 54, Article 101653. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2024.101653
Kholid, M. N., Mahmudah, M. H., Ishartono, N., Putra, F. G., & Forthmann, B. (2024). Classification of students’ creative thinking for non-routine mathematical problems. Cogent Education, 11(1), Article 2394738. https://doi.org/10.1080/2331186X.2024.2394738
Nordby, S. K., Bjerke, A. H., & Mifsud, L. (2022). Computational thinking in the primary mathematics classroom: A systematic review. Digital Experiences in Mathematics Education, 8, 27–49. https://doi.org/10.1007/s40751-022-00102-5
Norqvist, M., Jonsson, B., & Lithner, J. (2025). Shifts in student attention on algorithmic and creative practice tasks. Educational Studies in Mathematics, 118, 409–428. https://doi.org/10.1007/s10649-023-10250-z
Rahmasari, S. M., Prabowo, A., Zaenuri, & Waluya, B. (2023). Improving students’ mathematical critical thinking abilities: A systematic literature review. Contemporary Educational Researches Journal, 13(4), 288–305. https://doi.org/10.18844/cerj.v13i4.9257
Sadak, M., İncikabı, L., Ulusoy, F., & Pektas, M. (2022). Investigating mathematical creativity through the connection between creative abilities in problem posing and problem solving. Thinking Skills and Creativity, 45, Article 101108. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2022.101108
Santos-Trigo, M. (2024). Problem solving in mathematics education: Tracing its foundations and current research-practice trends. ZDM–Mathematics Education, 56, 211–222. https://doi.org/10.1007/s11858-024-01578-8
Turan, M., Sengil-Akar, S., & Saygı, E. (2025). Fostering mathematical creativity: A case study of middle school teachers’ classroom practices. Thinking Skills and Creativity, 57, Article 101848. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2025.101848
Ye, H., Liang, B., Ng, O.-L., & Chai, C. S. (2023). Integration of computational thinking in K–12 mathematics education: A systematic review on CT-based mathematics instruction and student learning. International Journal of STEM Education, 10, Article 3. https://doi.org/10.1186/s40594-023-00396-w
Endirin
Yayımlanıb
Nömrə
Bölmə
Lisenziya
Müəllif hüququ (c) 2026 Horizon Multidisiplinar Elmi Jurnal
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisenziyalanıb.
