SU MÜHİTİNDƏ BİSMUT SELENİDİN ALINMA ŞƏRATİNİN ÖYRƏNİLMƏSİ
Açar sözlər
çökdürmə, su mühiti, bismut nitrat pentahidrat, rentgen analizi, kimyəvi analizXülasə
Bu tədqiqatda hidrazin monohidratın reduksiyaedici agent kimi istifadə edildiyi sulu mühitdə, bismut(III) oksid (Bi₂O₃) və elementar selendən bismut(III) selenidin (Bi₂Se₃) sintezi şərtləri araşdırılmışdır. Reagentlərin miqdarının, reaksiya temperaturunun və reaksiya şərtlərinin məhsulun əmələ gəlməsinə və tərkibinə təsiri öyrənilmişdir. Sintez prosesi bismut(III) oksid, selen tozu və durulaşdırılmış hidrazin monohidrat məhlulundan ibarət qarışığın qaynama temperaturuna qədər qızdırılması yolu ilə həyata keçirilmişdir. Qara çöküntünün əmələ gəlməsi bismut selenidin alındığını göstərmişdir. Eksperimental nəticələr göstərmişdir ki, reduksiyaedici agentin miqdarı reaksiyanın tamlığına və son məhsulun təmizliyinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir edir. Müvafiq şərtlər daxilində alınan çöküntünün Bi₂Se₃ olduğu müəyyən edilmişdir. Sintez olunmuş material kimyəvi analiz, termoqravimetrik analiz, differensial termik analiz və rentgen-faza analizi üsulları ilə xarakterizə edilmişdir. Rentgen difraksiyası nəticələri məhsulun kristal quruluşa malik olduğunu və Bi₂Se₃ üçün mövcud olan standart difraksiya mənzərəsinə uyğun gəldiyini təsdiqləmişdir. Termik analiz, yüksək temperaturlarda oksidləşmə və ardınca selen oksidinin uçması ilə əlaqədar nümunə kütləsində baş verən dəyişiklikləri aşkar etmişdir. Ərimə temperaturu təxminən 978 K, piknometrik üsulla ölçülmüş sıxlıq isə 6,78 q/sm³ olaraq müəyyən edilmişdir. Əldə olunan nəticələr göstərir ki, bismut(III) selenidi sulu mühitdə, nisbətən aşağı temperaturlarda almaq mümkündür. Bu yanaşma yüksək temperaturlu sintez üsullarına faydalı bir alternativ ola bilər və yarımkeçirici texnologiyalar, termoelektrik qurğular və nazik təbəqələrin istehsalı kimi sahələrdə tətbiq üçün bismut selenidin hazırlanmasına töhfə verə bilər.
Referanslar
1. Chemist’s handbook: Chemistry and chemical technology. (n.d.). http://www.chem.info/index/
2. Jafarli, M., & Imanov, H. (2024). The sorption of non-ferrous metal ions by chelating resins. Nature and Science, 6(3), 21–27. https://doi.org/10.36719/2707-1146/42/21-27
3. Kadel, K., Kumari, L., Li, W. Z., Huang, J. Y., & Provencio, P. P. (2011). Synthesis and thermoelectric properties of Bi₂Se₃ nanostructures. Nanoscale Research Letters, 6, Article 57. https://doi.org/10.1007/s11671-010-9795-7
4. Perov, E. I., & Moshchenskaya, N. V. (2002). Method for producing metal selenide (Russian Federation Patent No. 2186722).
5. Rzayeva, A. (2024). Obtaining bismuth (III) sulfide organic and aqueous. SSRN. https://doi.org/10.2139/ssrn.4865082
6. Rzayeva, A., Abdullayeva, F., & Aliyeva, S. (2026). Synthesis of indium(III) sulfide by the chemical precipitation method. Journal of the Turkish Chemical Society Section A: Chemistry, 2026(2), 1–5. https://doi.org/10.18596/jotcsa.1790532
7. Sharma, H., & Sharma, Y. C. (2020). Synthesis and characterization of bismuth selenide thin films by thermal evaporation technique. Nanosystems: Physics, Chemistry, Mathematics, 11(1), 92–98. https://doi.org/10.17586/2220-8054-2020-11-1-92-98
8. Rowe, D. M. (Ed.). (1995). CRC handbook of thermoelectrics. CRC Press.
9. Venkatasubramanian, R., Siivola, E., Colpitts, T., & O’Quinn, B. (2001). Thin-film thermoelectric devices with high room-temperature figures of merit. Nature, 413, 597–602. https://doi.org/10.1038/35098012
10. Waters, J., Crouch, D., Raftery, J., & O’Brien, P. (2004). Deposition of bismuth chalcogenide thin films using novel single-source precursors by metal-organic chemical vapor deposition. Chemistry of Materials, 16, 3289. https://doi.org/10.1021/cm035287o
Endirin
Yayımlanıb
Nömrə
Bölmə
Lisenziya
Müəllif hüququ (c) 2026 Horizon Multidisiplinar Elmi Jurnal
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisenziyalanıb.
