AĞILLI SAYĞAC TEXNOLOGİYALARININ NƏZƏRİ ƏSASLARI

Öz

Məqalədə müasir elektroenergetika sistemlərinin rəqəmsallaşdırılması və avtomatlaşdırılması kontekstində ağıllı sayğac (Smart Meter) texnologiyalarının nəzəri əsasları, quruluşu, iş prinsipi, kommunikasiya imkanları və tətbiq perspektivləri araşdırılır. Tədqiqatın əsas məqsədi ağıllı sayğacların enerji istehlakının ölçülməsi, monitorinqi, məlumatların emalı və enerji idarəetmə proseslərində rolunu sistemləşdirmək və onların smart şəbəkələrin formalaşmasındakı əhəmiyyətini müəyyənləşdirməkdir. Məqalədə ağıllı sayğacların ölçmə, emal, yaddaş, kommunikasiya və istifadəçi interfeysi kimi əsas funksional modulları təhlil edilir, həmçinin Advanced Metering Infrastructure (AMI) sisteminin strukturu və fəaliyyəti izah olunur. PLC, GSM, Wi-Fi, Bluetooth və NB-IoT kimi kommunikasiya texnologiyalarının xüsusiyyətləri və tətbiq imkanları nəzərdən keçirilir. Ağıllı sayğacların real vaxt monitorinqi, iki tərəfli kommunikasiya, uzaqdan oxuma və idarəetmə, enerji itkilərinin azaldılması, tələb-cavab idarəetməsi və istehlakçı davranışlarının optimallaşdırılması baxımından üstünlükləri müəyyən edilir. Eyni zamanda, kibertəhlükəsizlik, məlumat məxfiliyi, kommunikasiya etibarlılığı, ilkin investisiya xərcləri, standartlaşdırma və interoperabellik kimi əsas problemlər sistemləşdirilir. Nəticə etibarilə, ağıllı sayğacların IoT, böyük verilənlər və süni intellekt texnologiyaları ilə inteqrasiyası enerji səmərəliliyinin artırılması, şəbəkə etibarlılığının yüksəldilməsi və dayanıqlı rəqəmsal enerji sistemlərinin formalaşdırılması üçün mühüm texnoloji imkanlar yaradır.