FORTEPİANO İFAÇILIĞINDA MUSİQİ YADDAŞININ İNKİŞAF ETDİRİLMƏSİ YOLLARI
Anahtar Kelimeler:
fortepiano ifaçılığı- musiqi yaddaşı- mental məşq- auditor-kinestetik qavrayış- strukturlu analizÖz
Fortepiano ifaçılığında yaddaş yalnız notların əzbərlənməsi deyil, əsərin səs, hərəkət, quruluş və mənaca vahid şəkildə daxilə mənimsənilməsidir. Tədqiqatın məqsədi musiqi yaddaşının inkişafına təsir göstərən amilləri müəyyənləşdirmək, müxtəlif yaddaş formalarının qarşılıqlı əlaqəsini araşdırmaq və yaddaşın möhkəmləndirilməsində istifadə olunan üsulları elmi baxımdan əsaslandırmaqdır. Tədqiqat nəzəri-analitik xarakter daşıyır. Təhlil göstərir ki, effektiv yaddaşın formalaşması üçün ifaçının auditor, vizual, kinestetik və analitik qavrayış yollarını bir-birini tamamlayan sistem kimi tətbiq etməsi vacibdir. Musiqi əsəri kiçik mənalı hissələrə bölünməli, hər fraqmentin tonal planı, ritmik quruluşu, harmonik dəyişmələri və dinamik inkişafı dərindən təhlil edilməlidir. Belə strukturlu yanaşma ifaçını mexaniki təkrardan uzaqlaşdıraraq əsəri daxili “səs xəritəsi” kimi qavramağa yönəldir. Mental məşq və təsəvvür üsulları yaddaşın möhkəmləndirilməsində mühüm yer tutur: zehni təkrarın fiziki məşqlə birləşdirilməsi yaddaşın davamlılığını, ifanın dəqiqliyini və ifadəliliyini artırır. Yaddaş fasilələrinin qarşısını almaq üçün bölmələr arasındakı keçidlərə xüsusi diqqət yetirilməlidir, çünki unutma daha çox fraqmentlərin birləşdiyi yerlərdə baş verir. Bundan əlavə, diqqətin idarə edilməsi, məqsədli təkrar, improvizasiya elementləri, emosional hazırlıq və fərdi yanaşma yaddaşın inkişafında mühüm amillər kimi qiymətləndirilir. Nəticə etibarilə, yaddaşın inkişafı sistemli və çoxkanallı işin məhsuludur; bu yanaşma yaddaşı passiv əzbərləmədən fəal, mənalı və yaradıcı təcrübəyə çevirir, ifaçının səhnə etibarlılığını, musiqi ifadəliliyini və yaradıcı azadlığını gücləndirir.
Referanslar
1. Bratu, A. (2024). Mental practice and visualization in piano performance: A comparative study of cognitive memorization techniques. Bulletin of the Transilvania University of Braşov. Series VIII: Performing Arts, 17(66), Special Issue. https://doi.org/10.31926/but.pa.2024.17.66.3.7
2. Chaffin, R., Gerling, C. C., & Demos, A. P. (2024). How secure memorization promotes expression: A longitudinal case study of performing Chopin’s Barcarolle, Op. 60. Musicae Scientiae. https://doi.org/10.1177/10298649241241405
3. Chaffin, R., Ginsborg, J., Dixon, J., & Demos, A. P. (2023). Recovery from memory failure when recalling a memorized performance: The role of musical structure and performance cues. Musicae Scientiae, 27(1), 94–116. https://doi.org/10.1177/10298649211025491
4. Diaz Abrahan, V., Shifres, F., & Justel, N. (2021). Music improvisation enhances neutral verbal and visual memory in musicians and non-musicians alike. The Arts in Psychotherapy, 75, 101807. https://doi.org/10.1016/j.aip.2021.101807
5. Dittinger, E., Korka, B., & Besson, M. (2021). Evidence for enhanced long-term memory in professional musicians and its contribution to novel word learning. Journal of Cognitive Neuroscience, 33(4), 662–682. https://doi.org/10.1162/jocn_a_01670
6. Fonte, V., Pipa, L., Williamon, A., & Lisboa, T. (2022). Memorising contemporary piano music as described by professional pianists. Music & Science, 5. https://doi.org/10.1177/20592043221132932
7. Hoffmann, M., Schmidt, A., & Ploner, C. J. (2022). Musical expertise shapes visual-melodic memory integration. Frontiers in Psychology, 13, 973164. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.973164
8. Hua, J. (2024). Interaction of motor practice and memory training in expressive piano performance: Expanding the possibilities of improvisation. Psychological Research, 88(5), 1426–1436. https://doi.org/10.1007/s00426-024-01964-7
9. Iorio, C., Brattico, E., Larsen, F. M., Vuust, P., Bonetti, L., et al. (2022). The effect of mental practice on music memorization. Psychology of Music, 50(1), 230–244. https://doi.org/10.1177/0305735621995234
10. Lubert, V. J., & Gröpel, P. (2025). Psychological interventions for the self-regulated enhancement of music performance: A systematic review. Musicae Scientiae, 29(2). https://doi.org/10.1177/10298649241290448
11. Meng, C., & Luck, G. (2024). Voluntary musical imagery in music practice: Contextual meaning, neuroscientific mechanisms and practical applications. Frontiers in Psychology, 15, 1452179. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1452179
12. Ren, Y., & Brown, T. I. (2024). Beyond the ears: A review exploring the interconnected brain behind the hierarchical memory of music. Psychonomic Bulletin & Review, 31, 507–530. https://doi.org/10.3758/s13423-023-02376-1
13. Strong, J. V. (2022). Music experience predicts episodic memory performance in older adult instrumental musicians. Brain and Cognition, 161, 105883. https://doi.org/10.1016/j.bandc.2022.105883
14. Vigl, J., Koehler, F., & Henning, H. (2024). Exploring the accuracy of musical tempo memory: The effects of reproduction method, reference tempo, and musical expertise. Memory & Cognition, 52(6), 1299–1312. https://doi.org/10.3758/s13421-024-01543-6
15. Zhao, J. (2024). Memory, attention and creativity as cognitive processes in musical performance: A case study of students and professionals among non-musicians and musicians. Attention, Perception, & Psychophysics, 86(6), 2042–2052. https://doi.org/10.3758/s13414-024-02944-0
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Horizon Çok Disiplinli Bilimsel Dergi

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

