MƏMMƏD ARAZ POEZİYASININ FONETİK XÜSUSİYYƏTLƏRİ

Arif Ağalarov

Müəlliflər

Arif Ağalarov Müəllif

Açar sözlər

Məmməd Araz, poetik dil, fonetika, fonostilistika, assonans, alliterasiya, ritm, qafiyə, intonasiya, dialektizm, poetik üslub

Xülasə

Məqalədə Məmməd Araz poeziyasının fonetik xüsusiyyətləri fonostilistik yanaşma əsasında araşdırılır. Şairin poetik dilində assonans, alliterasiya, səs təkrarları, fonetik paralelizm, heca, ritm, qafiyə, intonasiya, pauza və vurğunun bədii funksiyaları müəyyənləşdirilir. Tədqiqatda fonetik vasitələrin yalnız poetik ahəng yaratmadığı, eyni zamanda emosional ekspressiyanı gücləndirdiyi, obrazların akustik səciyyəsini formalaşdırdığı, fikrin yadda qalmasına və aforistik ifadə tərzinin yaranmasına xidmət etdiyi göstərilir. Məmməd Arazın xalq danışıq dili, folklor və klassik poeziya ənənələri ilə bağlılığı da fonetik təşkil baxımından nəzərdən keçirilir. Dialektizmlər, söz yaradıcılığı və onomastik vahidlərin poetik səslənməyə təsiri ayrıca təhlil edilir. Nəticədə müəyyənləşdirilir ki, Məmməd Arazın fonetik üslubu səs, məna, ritm və intonasiyanın qarşılıqlı əlaqəsi əsasında formalaşan bütöv poetik sistemdir.

Referanslar

1. Araz M. Seçilmiş əsərləri. Bakı: Azərnəşr, 1986.

2. Araz M. Seçilmiş əsərləri: iki cilddə. I cild. Bakı: Lider Nəşriyyat, 2004.

3. Araz M. Seçilmiş əsərləri: iki cilddə. II cild. Bakı: Lider Nəşriyyat, 2004.

4. Hacıyev T. Azərbaycan ədəbi dili tarixi. I cild. Bakı: ADU-nun nəşri, 1976.

5. Hacıyev T. Şeirimiz. Nəsrimiz. Ədəbi dilimiz. Bakı: Yazıçı, 1990.

6. Hüseynov M. Dil və poeziya. Bakı: Elm, 2008.

7. Hüseynov M. Şeirşünaslıqda dil sənətkarlığı. Bakı: Elm, 2007.

8. Hüseynov M. Frazeoloji birləşmələr poetik mətnin obrazlı dayağı kimi. ADPU-nun xəbərləri, 2003.

9. Kərimova D. Məmməd Arazın poeziya dili. Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün təqdim olunmuş dissertasiyanın avtoreferatı. Bakı, 2014.

10. Qarayev Y. Poeziya və nəsr. Bakı: Yazıçı, 1989.

11. Qurbanov A. Azərbaycan onomalogiyası məsələləri. Bakı, 1986.

12. Qurbanov A. Azərbaycan onomastikası. Bakı, 1986.

13. Verdiyeva Z., Ağayeva F., Adilov M. Azərbaycan dilinin semasiologiyası. Bakı, 1979.