Naxçıvanın tarixi-memarlıq abidələrinin elmi təhlili və tədqiqi

Məmməd Əliyev

Müəlliflər

Məmməd Əliyev Naxçıvan Dövlət Universiteti Müəllif

Açar sözlər

Naxçıvan, abidəşünaslıq, orta əsr türbələri, memarlıq məktəbi, epiqrafika, elmi sənədləşdirmə, mədəni irsin mühafizəsi

Xülasə

Məqalədə Naxçıvanın orta əsr memarlıq irsi Möminə xatun, Yusif Küseyir oğlu, Qarabağlar və Gülüstan türbələri əsasında araşdırılır. Tədqiqatın məqsədi bu abidələrin memarlıq xüsusiyyətləri ilə epiqrafik məlumatları əlaqələndirmək, tarixləndirmə və müəlliflik məsələlərində sübutların imkanlarını müəyyənləşdirməkdir. Nəşr olunmuş elmi tədqiqatlar və rəsmi abidə təsvirləri tarixi müqayisə və mənbələrin tənqidi təhlili üsulları ilə öyrənilir. Təhlil göstərir ki, oxşar həcm və ornament həlləri ümumi memarlıq ənənəsini izləməyə imkan versə də, dəqiq tarix və memar adının müəyyənləşdirilməsi ayrıca dəlil tələb edir. Kitabə ilə təsdiqlənən məlumatların üslub əsasında irəli sürülən ehtimallardan ayrılması əsas metodoloji şərt kimi müəyyənləşdirilir. Abidələrin elmi pasportunda mənbə, tarixləndirmənin əsası, bərpa mərhələləri və müşahidə məlumatlarının əlaqəli saxlanılması təklif olunur. Nəticələr abidəşünaslıq, muzeyşünaslıq və mədəni irsin mühafizəsi üçün tətbiqi əhəmiyyət daşıyır.

Referanslar

1. Səfərli, H., Xəlilov, S. (2021). Naxçıvanın epiqrafik abidələrinin tərtibi xüsusiyyətləri. Naxçıvan Dövlət Universiteti. Elmi əsərlər, № 2 (111), s. 57–62.

2. Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. Yusif Küseyr oğlu türbəsi. Rəsmi məlumat.

3. Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. Möminə Xatın türbəsi. Rəsmi məlumat.

4. Səfərli, H. (2019). Qarabağlar Türbə Kompleksinin öyrənilməmiş kitabələri. Naxçıvan Dövlət Universiteti. Elmi əsərlər, № 2 (99).

5. Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. Qarabağlar Türbə Kompleksi. Rəsmi məlumat.

6. Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. Gülüstan türbəsi. Rəsmi məlumat.

7. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. Gülüstan türbəsi. Mədəniyyət sahəsində elektron məlumat sistemi, № 18, AJA000035. Qeydiyyat məlumatı.

8. ICOMOS Azərbaycan (2024). Abidələr və tarixi yerlərin konservasiyası və bərpası üzrə beynəlxalq xartiya (Venesiya xartiyası 1964). Bakı, 5 s. Azərbaycan dilində nəşr.

9. ICOMOS (1996). Principles for the Recording of Monuments, Groups of Buildings and Sites. Sofia, 5 p. Tam mətn.