Dövlət Maliyyə İdarəetmə Sistemində Büdcə Texnikası Və Hesabatlıq Prosesləri
Anahtar Kelimeler:
dövlət maliyyə idarəetməsi- proqram büdcələşməsi- performans əsaslı büdcə- fiskal intizam- şəffaflıq və hesabatlılıq- rəqəmsal maliyyə sistemləriÖz
Bu məqalədə dövlət maliyyə idarəetmə sisteminin büdcə texnikası və büdcə proseslərində baş vermiş institusional dəyişikliklər və tətbiq edilən yeniliklər sistemli şəkildə təhlil olunur. Tədqiqatın əsas məqsədi ənənəvi xərcyönümlü büdcələşmə modelindən nəticəyönümlü və performans əsaslı büdcə mexanizmlərinə keçidin mahiyyətini, onun idarəetmə səmərəliliyinə və fiskal intizama təsirini qiymətləndirməkdir. Məqalədə proqram büdcələşməsi, orta müddətli xərclər çərçivəsi, fiskal qaydalar, şəffaflıq və hesabatlılıq mexanizmlərinin gücləndirilməsi kimi alətlər nəzəri və praktik müstəvidə araşdırılır. Eyni zamanda, rəqəmsallaşma, inteqrasiya olunmuş maliyyə informasiya sistemləri və elektron xəzinədarlıq platformalarının büdcə proseslərinin operativliyinə və nəzarət imkanlarına təsiri təhlil edilir. Müqayisəli yanaşma əsasında beynəlxalq təcrübə ilə milli tətbiq mexanizmləri arasında uyğunluq səviyyəsi müəyyənləşdirilir və mövcud institusional çağırışlar sistemləşdirilir. Tədqiqat nəticəsində müəyyən edilir ki, büdcə texnikasındakı yeniliklər resursların daha səmərəli bölgüsünə, strateji prioritetlərin maliyyələşdirilməsinə və dövlət vəsaitlərinin istifadəsində şəffaflığın artırılmasına xidmət edir. Bununla yanaşı, normativ-hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi və performans indikatorlarının metodoloji cəhətdən dəqiqləşdirilməsi zəruri istiqamətlər kimi əsaslandırılır.
Referanslar
1. Buchanan, J. (1975). The Limits of Liberty: Between Anarchy and Leviathan. Chicago: University of Chicago Press.
2. Horngren, C.T., Datar, S.M., & Rajan, M.V. (2015). Cost Accounting: A Managerial Emphasis. Upper Saddle River, NJ: Pearson.
3. Hope, J., & Fraser, R. (2003). Beyond Budgeting: How Managers Can Break Free from the Annual Performance Trap. Boston: Harvard Business Review Press.
4. Hayek, F. (1976). Law, Legislation and Liberty: A New Statement of the Liberal Principles of Justice and Political Economy. Chicago: University of Chicago Press.
5. Kuliboyev Azamat Shonazarovich, Akhmatov Abdiazbek Asad o‘g‘li (2023). Practice of control and audit of accounts with employees and recipients of scholarships in budget organizations // Vol. 10 Issue. 12 (December2023) EPRA International Journal of Environmental Economics, Commerce and Educational Management.
6. Kuliboyev Azamat Shonazarovich. Features of financial control in the healthcare system. (2024). Proceedings of International Conference on Scientific Research in Natural and Social Sciences, 3(5), 207- 211.
7. Semenov, V.V. (2020). Budget Accounting and Economic Resource Management: Theoretical Foundations and Practical Approaches. Moscow: Economic Research Publishing
