NAXÇIVAN MUXTAR RESPUBLİKASINDA SOSİAL RİFAHIN İQTİSADİ DETERMİNANTLARI
Anahtar Kelimeler:
sosial rifah,- nominal əməkhaqqı- regional inkişaf- OLS- iqtisadi bərabərsizlikÖz
Məqalədə Naxçıvan Muxtar Respublikasında sosial rifahın iqtisadi ölçüləri rəsmi statistik göstəricilər əsasında araşdırılır. Sosial rifahın yalnız ümumi daxili məhsulla ölçülməsinin məhdudiyyətləri izah edilir, əməkhaqqının seçilmiş illər üzrə dinamikası və iqtisadi fəaliyyət sahələri arasındakı fərqlər təhlil olunur. 2015, 2020–2024-cü illər üzrə mövcud nominal əməkhaqqı müşahidələrinə sadə ən kiçik kvadratlar (OLS) xətti trendi tətbiq edilir. Hesablamada nominal əməkhaqqının orta xətti artımı təxminən 39.30 manat/il, determinasiya əmsalı isə R²=0.896 olmuşdur. Nəticələr nominal gəlirlərin yüksəlmə meylini göstərsə də, inflyasiya, məşğulluq, gəlirlərin bölgüsü və sosial xidmətlər barədə uyğun zaman sıraları olmadan əhalinin real rifahının eyni sürətlə artdığı nəticəsinə gəlmək olmaz. Məqalə regional rifah monitorinqinin yaxşılaşdırılması üçün statistik və siyasət yönümlü təkliflər irəli sürür.
Referanslar
1. Sen, A. (1999). Development as Freedom. New York: Alfred A. Knopf.
2. Stiglitz, J. E., Sen, A., & Fitoussi, J.-P. (2009). Report by the Commission on the Measurement of Economic Performance and Social Progress. Paris.
3. Stiglitz, J. E., Fitoussi, J.-P., & Durand, M. (2018). Beyond GDP: Measuring What Counts for Economic and Social Performance. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264307292-en
4. OECD. (2024). How’s Life? 2024: Well-being and Resilience in Times of Crisis. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/90ba854a-en
5. Deaton, A. (2013). The Great Escape: Health, Wealth, and the Origins of Inequality. Princeton University Press.
6. Atkinson, A. B. (2015). Inequality: What Can Be Done? Harvard University Press.
7. Bourguignon, F. (2015). The Globalization of Inequality. Princeton University Press.
8. Kuznets, S. (1955). Economic Growth and Income Inequality. The American Economic Review, 45(1), 1–28.
9. Solow, R. M. (1956). A Contribution to the Theory of Economic Growth. The Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65–94.
10. Barro, R. J. (1991). Economic Growth in a Cross Section of Countries. The Quarterly Journal of Economics, 106(2), 407–443.
11. Sen, A. (1976). Poverty: An Ordinal Approach to Measurement. Econometrica, 44(2), 219–231.
12. Ravallion, M. (2016). The Economics of Poverty: History, Measurement, and Policy. Oxford University Press.
13. World Bank. (2001). World Development Report 2000/2001: Attacking Poverty. Oxford University Press.
14. International Labour Organization. (2024). World Employment and Social Outlook: Trends 2024. ILO, Geneva.
15. Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi. Azərbaycanın statistik göstəriciləri, 2024. https://www.stat.gov.az/
16. Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi. Makroiqtisadi və sosial göstəricilər, 2024–2025. https://nstat.gov.az/
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Horizon Çok Disiplinli Bilimsel Dergi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
