İDARƏETMƏNİN MÜASİR YAPON MODELİ “YAPON MÖCÜZƏSİ”
Açar sözlər
Yapon möcüzəsi, iqtisadi yüksəliş, dövlətin iqtisadi müdaxiləsi, planlı iqtisadi inkişaf, sənaye siyasəti, MITI (Beynəlxalq Ticarət və Sənaye Nazirliyi)Xülasə
Yaponiyanın iqtisadi inkişaf modeli XX əsrin ikinci yarısında formalaşaraq iqtisadi ədəbiyyatda “Yapon möcüzəsi” kimi xarakterizə olunur. İkinci Dünya müharibəsindən sonra ciddi dağıntılar və iqtisadi tənəzzül yaşayan Yaponiya qısa müddət ərzində yüksək artım tempinə nail olaraq dünya iqtisadiyyatının aparıcı güclərindən birinə çevrilmişdir. Bu transformasiyanın əsasını dövlətin iqtisadi proseslərə sistemli və məqsədyönlü müdaxiləsi təşkil etmişdir. Xüsusilə Beynəlxalq Ticarət və Sənaye Nazirliyi (MITI) tərəfindən həyata keçirilən sənaye siyasəti çərçivəsində prioritet sahələr müəyyən edilmiş, bu sahələrə subsidiyalar, vergi güzəştləri və kredit dəstəyi göstərilmişdir. Yaponiyanın ixrac yönümlü inkişaf strategiyası beynəlxalq bazarlarda rəqabət qabiliyyətinin yüksəlməsinə səbəb olmuş, avtomobil, elektronika və maşınqayırma sənayesi sürətlə inkişaf etmişdir. Bununla yanaşı, texnologiya transferi və innovasiya fəaliyyətlərinə yönəldilən investisiyalar istehsalın modernləşdirilməsini təmin etmişdir. “Kaizen” və “Just-in-time” kimi idarəetmə prinsipləri istehsal proseslərinin optimallaşdırılmasına və resurslardan səmərəli istifadəyə imkan yaratmışdır. Eyni zamanda insan kapitalının inkişafı, yüksək əmək intizamı və kollektiv məsuliyyət kimi sosial-mədəni amillər iqtisadi artımın dayanıqlığını təmin etmişdir. Müasir mərhələdə isə robotlaşdırma, avtomatlaşdırma və süni intellekt texnologiyalarının geniş tətbiqi Yaponiyanın qlobal rəqabət üstünlüyünü qoruyub saxlamasına şərait yaradır. Beləliklə, Yapon iqtisadi modeli kompleks, çoxşaxəli və strateji yanaşmaya əsaslanan uğurlu inkişaf nümunəsi kimi qiymətləndirilir.
Referanslar
Abegglen, J. C. (2006). 21st-century Japanese management: New systems, lasting values. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9780230500853
Haghirian, P. (2010). Understanding Japanese management practices. Business Expert Press. https://doi.org/10.4128/9781606491195
Hirasaka, M., Kusaka, Y., & Brogan, J. (2021). Japanese style management in eras of change: New management model. SN Business & Economics, 1(6), Article 85. https://doi.org/10.1007/s43546-021-00087-0
Imai, M. (1986). Kaizen: The key to Japan’s competitive success. McGraw-Hill.
Isac, F. L., & Remeș, E. F. (2020). Tradition vs. modernity in Japanese management. Studia Universitatis “Vasile Goldis” Arad–Economics Series, 30(1), 76–90. https://doi.org/10.2478/sues-2020-0005
Johnson, C. (1982). MITI and the Japanese miracle: The growth of industrial policy, 1925–1975. Stanford University Press. https://doi.org/10.1515/9780804765602
Olejniczak, T. (2013). Japanese management: 50 years of evolution of the concept. Acta Asiatica Varsoviensia, 26, 23–41. https://aav.iksio.pan.pl/en/numer/2013-26/2341/
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2026). OECD economic surveys: Japan 2026. https://doi.org/10.1787/54cc833d-en
Watanabe, S. (2018). Japanese management for a globalized world: The strength of the lean, trusting and outward-looking firm. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-981-10-7790-6
World Bank. (1993). The East Asian miracle: Economic growth and public policy. Oxford University Press. https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/975081468244550798
Endirin
Yayımlanıb
Nömrə
Bölmə
Lisenziya
Müəllif hüququ (c) 2026 Horizon Multidisiplinar Elmi Jurnal
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisenziyalanıb.
