Gənclər Jarqonunun Azərbaycan Ədəbi Dilinə Mənfi Təsiri
Açar sözlər
Azərbaycan dili, gənclər jarqonu, ədəbi dil, dil normaları, leksik dəyişikliklər, semantik transformasiyaXülasə
Bu məqalədə Azərbaycan gənclər jarqonunun formalaşma xüsusiyyətləri, struktur-semantik xüsusiyyətləri və onun Azərbaycan ədəbi dilinə mənfi təsir mexanizmləri araşdırılmışdır. Gənclər jarqonu əsasən sosial mühit, qlobal kommunikasiya, informasiya texnologiyalarının inkişafı və kütləvi mədəniyyətin təsiri nəticəsində formalaşaraq dinamik xarakter daşıyır.
Bundan əlavə, gənclər jarqonunun təsiri nəticəsində nitqdə sintaktik sadələşmə, qeyri-rəsmi ifadə tərzinin üstünlük qazanması və normativ cümlə modellərindən kənara çıxma halları müşahidə edilir. Jarqon vahidləri bəzən ədəbi dilin üslubi sabitliyini zəiflədir, dil vahidlərinin semantik dəqiqliyini azaldır və nitq mədəniyyətinə mənfi təsir göstərir. Xüsusilə qeyri-rəsmi ünsiyyət mühitində jarqon elementlərinin geniş istifadəsi gənclərin ədəbi dil normalarına uyğun nitq vərdişlərinin formalaşmasını çətinləşdirə bilər.
Tədqiqat nəticələri göstərir ki, gənclər jarqonu sosial qruplar arasında identiklik ifadə vasitəsi kimi çıxış etsə də, onun həddindən artıq istifadəsi ədəbi dilin normativ sabitliyinə və funksional saflığına müəyyən dərəcədə mənfi təsir göstərir. Bu baxımdan gənclər jarqonunun dil sistemində yayılma xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi və ədəbi dil normalarının qorunması mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Referanslar
1. AMEA Dilçilik İnstitutu. (2025). Müasir Azərbaycan dili (III cild: Morfologiya, ss. 60, 65). Bakı: Elm Nəşriyyatı.
2. Əliyeva, S. (2015). Azərbaycan dili və onun morfoloji xüsusiyyətləri (ss. 80, 83, 85). Bakı: Təhsil nəşriyyatı.
3. Əlizadə, R. (2010). Azərbaycan dilinin morfologiyası (ss. 20, 78, 82). Bakı: Elm nəşriyyatı.
4. Hüseynova, F. (2018). Feilin funksional-semantik aspektləri (ss. 52, 55). Bakı: Elm və təhsil nəşriyyatı.
5. Hüseynzadə, M. (2007). Müasir Azərbaycan dili (III hissə: Morfologiya, ss. 102–108, 105–106). Bakı: Şərq-Qərb.
6. Xəlilov, B. Ə. (2010). Müasir Azərbaycan dilində formadüzəldici şəkilçilərin funksional-semantik aspektləri (ss. 40–45, 42, 43). Bakı: Elm Nəşriyyatı.
7. Xəlilov, B. Ə. (2007). Müasir Azərbaycan dilinin morfologiyası (ss. 48–55, 52, 55). Bakı: Elm/Papirus.
8. Məmmədov, R. (2012). Azərbaycan dilində morfoloji transformasiyalar (ss. 53, 60, 62). Bakı: Nurlan nəşriyyatı.
9. Seyidov, Y. (2000). Azərbaycan dilinin qrammatikası: Morfologiya (ss. 61, 63). Bakı: Bakı Universiteti Nəşriyyatı.
